Naar aanleiding van een gesprek met Banner over je mate van geluk in verschillende omgevingen, kwam ik op het onderstaande stuk.
De nauwe vergelijking die ik zie tussen mij en een zonnebloem, blijkt vaak sterker dan ik denk. Ondanks dat ik zelden met mijn gezicht bewust richting februari manoeuvreer, doet mijn omgeving toch meer met me dan ik soms wil toegeven. Schijnt de zon? Dan doet mijn humeur weer alsof ik promotie heb gekregen. Heb ik de juiste mensen om mij heen? Dan voel ik mij op mijn plek en zakt mijn hartslag. Maar ook natuur. Bomen en vogelgeluiden die geen antwoorden geven, maar wel de scherpte van vragen afhalen en mijn hoofd rustig opnieuw sorteren.
Misschien ligt de interesse bij dit stuk voor mij daarom erg hoog. Omdat ik diep vanbinnen vermoed dat we minder op losstaande eilanden lijken dan we denken, en meer op de schepen, de piraten, de vissers, de matrozen en de kapiteinen die ongemerkt meevaren op de stroming, wind en het weer om ons heen.
Zet een cactus in de Amazone en hij verzuipt in goede wil. Zet een orchidee op je hete vensterbank boven de verwarming en geen enkel water zal haar verwijtende blik doen verdwijnen. Misschien werkt het met mensen niet anders. We doen graag alsof persoonlijkheid een eigen bouwwerk is. Alsof succes een klein spiertje is dat je enkel hard hoeft te trainen. Alsof geluk een IKEA-kastje is met voor iedereen dezelfde handleiding. Pagina 11: zet hier voldoening. We vergeten echter soms de invloed van de kamer waarin de kast moet staan.
Een guppie groeit immers niet omdat hij ambitie heeft, maar omdat zijn kom genoeg ruimte biedt. Wellicht een beperkend inzicht. Alsof we bij de geboorte al gedoemd zijn tot de postcode van ons bestaan. Toch is dat misschien te simpel weggelegd. Want dezelfde wind die een vlieger laat zweven in de mooiste blauwe lucht, blaast een kaartspel op een picknickkleed in het park compleet de vernieling in. In de psychologie heet dit nurture: de subtiele hand van de omgeving die aan onze schouders trekt zonder dat we het merken. Dus wellicht zijn we allemaal iets minder "onszelf" dan we denken en iets meer een rekensom van kamers, stemmen, natuurlijke uitzichten, ontmoetingen, noem het maar op.
Maar hoezo voel ik mij dan soms gelukkiger in een andere omgeving? Ik denk dat wie je bent, soms wordt geschreven in de taal van de plekken waar je verbleef. Er zijn plekken waar je groots durft te dromen, fluistert of een versie van jezelf ontmoet die je nog niet eerder hebt gezien. Dat maakt het terugkeren complex. Want zodra je hebt gevoeld hoe licht, hoe gelukkig je ergens anders kunt zijn, kan je oude omgeving ineens voelen als een strak jasje dat ooit perfect zat, maar nu trekt onder de oksels van je mogelijkheden. Toch lost weggaan niet alles op. Er zullen talloze mensen verhuizen, duizenden kilometers verder, om erachter te komen dat dezelfde donkere regenwolk mee is gegaan in de handbagage.
Een omgeving kan je vormen, maar kan ons niet volledig bepalen. Hetzelfde kokende water maakt een ei hard en een aardappel zacht. De temperatuur verandert niet, de reactie wel. Is het dan de situatie die je vervelend vindt of je kijk op de situatie? Een matige bodem betekent niet dat er niets kan groeien, alleen misschien iets anders dan je hoopte. Weggaan is niet vaak de verbetering, soms ligt het bij herschikking: andere mensen, andere routines, minder input wat jou doet geloven dat iets onmogelijk is. Misschien is uit je comfortzone stappen niet de held uithangen, maar simpelweg erkennen dat je al te lang in een aquarium zwemt terwijl je eigenlijk de mogelijkheid hebt om de oceaan te ontdekken.
Misschien is de vraag dus niet of onze omgeving ons vormt, maar hoeveel invloed we nemen op het podium van ons leven. De omgeving als een tuin: je kiest niet altijd de grond waarin je begint, maar onderweg bepaal je wel wat je water geeft, wat je bijknipt, wat je wiedt en wanneer het tijd is voor een grotere pot aarde voor de groeiende bloem. Of niet? Misschien hangt zelfs dat af van de omgeving.
"Niet iedere versie van jezelf bevat dezelfde postcode."
"Wie je bent, groeit vaak in de schaduw van waar je bleef."
"We willen graag die vuurtoren zijn, zonder de gevoeligheid voor het weer te erkennen."