Op het moment dat ik dit schrijf, overvalt mij een gevoel van overweldiging. Althans, dat denk ik — het besef dat ik het gevoel eigenlijk niet kan plaatsen, walst over mij heen als de enorme golven van de Portugese zee. Het besef dat ik alles wil begrijpen en wil bevatten, maar het leven het even weigert. Al roeiend in mijn kleine bootje probeer ik van de golven te ontsnappen, wetende dat ze uiteindelijk mij toch wel te pakken krijgen.
Het lijkt alsof er te veel gebeurd is om te bevatten op dat moment. Alsof het afgelopen jaar, de afgelopen periode, één immens groot schilderij is en je enkel kan kijken naar die ene penseelstreek op het doek. En terwijl je onderscheid probeert te maken tussen de rode, frivole penseelstreken van vreugde en de grijze, duistere tinten van verdriet, daalt het besef op je neer dat je niet het hele plaatje kunt zien. En misschien is dat ook wel oké.
Ik denk terug aan de BZT-show, het onderdeel proppen. Waar tientallen kinderen in een wagentje werden gepropt, met het idee dat dan wel de "jongens" of de "meisjes" gelijk hadden over hoeveel mensen er in dat wagentje passen. Het jaar voelt als dat wagentje, te vol gepropt. Wanneer je de deur van het wagentje opentrekt, word je begroet door een lawine van chaos. Een grote chaos, maar het is ook een schatkamer. Misschien is overweldiging dan ook niet het probleem, maar de manier waarop je het te volle wagentje benadert. In plaats van alles tegelijk te willen plaatsen en te begrijpen, kun je misschien beter één ding tegelijk bekijken, en er een plekje voor zoeken.
Niet alles hoeft meteen een plek te krijgen, geef het tijd. Zoals de Romeinse schrijver en filosoof Seneca zei: "We suffer more in imagination than in reality." Misschien zit een deel van de overweldiging niet in wat er is gebeurd, maar in de druk die we onszelf opleggen om het allemaal te begrijpen.
Overweldiging is wellicht ook wel die onmogelijkheid om alles te bevatten. En dat is misschien wel mijn grootste les: het is oké om niet alles te begrijpen. Het leven is een schilderij waar je met je neus bovenop staat. Je ziet de chaos van de verfspatten, maar stap een paar stappen terug en het beeld wordt duidelijker. Zoals dichter Oscar Wilde ooit zei: "Life imitates art far more than art imitates life." Misschien is het niet de bedoeling om elk klein detail te begrijpen. Misschien is overweldiging een teken dat je midden in het creatieve proces zit, en dat het eindresultaat pas later zichtbaar wordt.
Dus wat doe ik, daar roeiend in mijn kleine bootje, terwijl de Portugese golven over mij heen spoelen? Ik stop met roeien, adem diep in en laat me meenemen door de golf. Want uiteindelijk is overweldiging geen duivelse vijand, het is een bewijs dat je leeft. En wanneer de golf weer gaat liggen, ben je waarschijnlijk verder gekomen dan je dacht.
"Overweldiging is geen duivelse vijand, het is een bewijs dat je leeft."
"We suffer more in imagination than in reality." — Seneca